خبرگزاری آريا – بچه‌مهندس‌هاي کـــار بلــد


بچه‌مهندس‌هاي کـــار بلــد

خبرگزاري آريا – ماه رمضان به پايان رسيده، پخش مجموعه‌هاي مناسبتي اين ماه در شبکه‌هاي گوناگون سيما تمام شده و حالا فرصت خوبي است تا در مورد کيفيت و محتواي اين سريال‌ها بيشتر صحبت کرد و با ديدي کلي و همه‌جانبه نقاط قوت و ضعف هر مجموعه را مورد قضاوت قرار داد. سريالي که شبکه دو سيما در طول ايام ماه مبارک رمضان روانه آنتن کرد، «بچه‌مهندس» بود که داستان آن در محيط يک پرورشگاه و از زبان کودکان مي‌گذشت و درون‌مايه‌اي عاطفي و احساسي داشت. جام‌جم در اين گزارش از منظر تحليلي بچه‌مهندس را بررسي مي‌کند، به مروري به بازي بازيگران مي‌پردازد و از نگاه کارشناسان و منتقدان، نقاط قوت و ضعف اين مجموعه را به شرح درمي‌آورد.
يک مجموعه بي‌ادعا
بچه‌مهندس آخرين مجموعه‌اي بود که امسال نامش به عنوان سريالي رمضاني براي پخش از شبکه دو سيما مطرح شد؛ مجموعه‌اي که هيچ‌کس و حتي عوامل آن، فکر نمي‌کردند گزينه پخش در ماه مبارک رمضان باشد و فضا و درون‌مايه آن، با همه مجموعه‌هايي که پيش از اين در اين ايام روانه آنتن شده بود، تفاوت داشت. با اين حال بچه‌مهندس علي‌رغم تصور خيلي‌ها، از همان قسمت اول درخشيد و مخاطبان را درگير خود کرد. بچه‌مهندس روايت زندگي جواد ، کودکي پرورشگاهي است. مجموعه‌اي که پخشش البته به ماه رمضان و دوران کودکي اين شخصيت محدود نمانده و ماجراي شيطنت‌هايش تا دوران بزرگسالي و زمان حال ادامه پيدا خواهد کرد. در شرايطي که سريال‌هاي رمضاني سيما عموما به موضوعات مشکلات خانوادگي، گرفتاري‌هاي اخلاقي و اجتماعي و يا مضامين عرفاني و ماورايي محدود مانده‌اند، ساختارشکني و حرف تازه بچه‌مهندس شايسته تحسين است. مجموعه‌اي که در سال نبود مجموعه‌هاي طنز در رمضان، تلفيقي از فضاي شوخي و جدي را توامان دنبال مي‌کرد؛ به وقتش مي‌خنداند و به وقت ديگر، اشک به چشمان مخاطبان مي‌آورد.
برگ برنده؛ کودکان
مهم‌ترين نکته قابل توجه در بچه‌مهندس، بازي بازيگران کودک آن بود که به شايستگي توانسته بودند در قالب نقش‌هايشان قرار بگيرند و غم‌ها و شادي‌هاي شخصيت‌هايشان را با مخاطبان به اشتراک بگذارند. جالب اين که فضاي بچه‌مهندس، در سال‌هاي دهه ۶۰ خورشيدي مي‌گذشت و اين کودکان که همه متولد دهه ۹۰ هستند، توانستند در نوع لباس پوشيدن و ظاهر و حتي گفتار، تصوير کودکان آن سال‌ها را به ذهن متبادر کنند. بازي بازيگران کوچک نقش‌هاي جواد (يونا تدين)، مومو / مژگان (نيوشا علي‌پور) و رسول (آريا نرج‌آبادي) نويد حضور جدي‌تر اين ستاره‌ها را در سال‌هاي بعد داد.
روايتي شيرين و دلچسب
اکبر نبوي، منتقد سينما و تلويزيون به جام‌جم مي‌گويد: براي نظر قطعي دادن بايد سريال را به طور کامل ببينم، در همين چند قسمت که ديدم به نظرم آمد که در بچه‌مهندس به يک موضوع انساني توجه شده و اين توجه در قالب روايتي نرم و متکي بر داستان بود. بازي کودکان به خصوص شخصيت جواد و مژگان خيلي خوب بود و همچنين بازيگران خانمي که در کنار اين بچه‌ها بازي مي‌کردند. بازي خوب بچه‌ها به حضور پررنگ داستان در اين اثر بازمي‌گردد. معمولا بازيگران در کارهايي که چه در سينما و چه در تلويزيون، مبتني بر داستان ساخته شوند و داستانشان انسجام دراماتيک داشته باشد، خوب بازي مي‌کنند. يعني با داستان خوب، فضا براي ايفاي نقش بازيگر به طور منطقي و طبيعي فراهم مي‌شود؛ فقط کافي است او به ميدان بيايد و آن نقش را خلاقانه پرورش دهد و عرضه کند.
مجموعه‌اي با پتانسيل‌هاي رها شده
جبار آذين، منتقد سينما و تلويزيون، بچه‌مهندس را سريالي مي‌داند که ظرفيت‌هاي خوبي براي روايت داشته، اما چندان درست نتوانسته به اين ظرفيت‌ها بپردازد. او مي‌گويد: بچه‌مهندس سريالي بود که علي غفاري براي تلويزيون ساخت و با نگاهي اليور توئيست‌وار نسبت به برخي شخصيت‌ها، کوشيد يک اثر تاثيرگذار خانوادگي و اجتماعي را براي مخاطبان بسازد.
با اين حال با اين‌که محيط پرورشگاه و کودکاني که در آن تحت سرپرستي بهزيستي قرار دارند موضوعي بسيار خوب، بالقوه و داراي پتانسيل‌هاي گوناگون براي پرداخت دراماتيک است، اما به دليل اين‌که بيشتر حوادث سريال معطوف به شخصيت اصلي آن يعني جواد شده بود، مسائل ديگري که بايد مورد نگاه آسيب‌شناسانه قرار مي‌گرفت، چندان مورد عنايت کارگردان واقع نشد. مضمون و لحن زبان بچه‌مهندس، نکته قابل تامل ديگر است. اين مجموعه گرچه در لحظاتي کوشيده بود نگاهي طنز داشته باشد، اما اين طنز و شوخي‌ها بسيار سطحي و رو بود. در هر حال علي غفاري با ساخت بچه‌مهندس سعي کرد که حرف‌هاي تازه‌تري مطرح کند و تاحدودي نسبت به ساير سريال‌هاي رمضاني موفق بود.
کارگردان چطور از بچه‌ها بازي گرفت؟
بازي کودکان نقش‌هاي اصلي مجموعه و بويژه جواد و مژگان، از جمله نکات قابل توجه در اين سريال تلويزيوني بود. بازي‌هايي تاثيرگذار که به جان مخاطبان هم نشست و موجب ارتباط بيشتر بينندگان با اين شخصيت‌ها شد. غفاري، کارگردان بچه‌مهندس در مورد بازيگر محبوب نقش اصلي اين مجموعه يعني جواد (يونا تدين) مي‌گويد: يونا تدين هشت‌ساله است. بازي گرفتن از بازيگران کودک، کار دشواري است؛ اما با يونا و نيوشا و آريا خيلي تمرين کرديم و از آنجا که در لوکيشنمان بچه‌هاي ديگر هم حضور داشتند، آنها توانستند زودتر با محيط ارتباط برقرار کنند و خيلي زود صميمي و راحت شدند. از چند روز قبل از شروع فيلمبرداري بچه‌ها را به طور مرتب سر صحنه مي‌برديم، آنها را با فضا آشنا مي‌کرديم و در نهايت بچه‌ها احساس کردند که لوکيشن، مثل خانه خودشان است و عکس‌العمل‌هايشان واقعي از کار درآمد. در واقع اين بچه‌ها جلوي دوربين بازي نمي‌کردند و تمرين‌هاي مکرر باعث شده بود. که رفتارشان واقعي به نظر برسد. البته بحث ديگري که در خصوص بازيگران کودک وجود دارد، بحث رقابت کردنشان با يکديگر است که باعث مي‌شود هرکس بکوشد عملکرد بهتري داشته باشد، چون تعداد بازيگران کودک ما سر صحنه زياد بود، هر کدامشان سعي مي‌کرد که بهتر از ديگران باشد.
نقاط قوت و ضعف
جاي خالي مسائل آسيب‌شناسانه پيرامون زندگي کودکان پرورشگاهي و تمرکز بيش از حد روي شخصيت جواد
موفق در ارتباط برقرار کردن کارگردان با کودکان و بازي گرفتن از آنان
موضوعي متفاوت از موضوعات هميشگي مجموعه‌هاي رمضان
توجه به يک موضوع انساني در قالب روايتي نرم و متکي بر داستان
زهرا غفاري
نوشين مجلسي