Tag Archives: بوي

خبرگزاری آريا – صديق تعريف:‌ بوي حلواي موسيقي سنتي درآمده است


صديق تعريف:‌ بوي حلواي موسيقي سنتي درآمده است

خبرگزاري آريا – «روزگار امروز روزگار آرامي نيست» صاحب اين کلام صديق تعريف است. هنرمندي که آهسته و پيوسته در مسير هنري‌اش قدم برداشته و برمي دارد؛ نه به‌ مانند برخي از امروزي‌ها که با برداشتن گام‌هاي بلند رخوت و خستگي را به خود و همراهانشان منتقل مي‌کنند. صديق تعريف رديف دان و خواننده موسيقي سنتي ايران است، بسياري او را با تيتراژ معروف سريال «امام علي(ع)»‌ مي‌شناسند اما در کارنامه هنري‌اش آثار فاخر ديگري هم به‌چشم مي‌خورد. تعريف از حدود سال ۶۳ به‌صورت جدي وارد عرصه هنر شد، هنري که استادانش بزرگاني همچون لطفي و بيضايي بوده‌اند و بي‌ترديد در محضر اين بزرگان تلمذ کردن سبب شد انتخاب و انتشار کارهايش صبورانه و با تأمل به‌ دست مخاطبانش برسد. او براين نظراست «وجود قوانين نانوشته و دست‌ و‌ پاگير و محافظه کارانه سبب شده برخي از واقعيات پديد آمدن آثار هنري مغفول واقع بشود.» اسفند ماه ۹۶ بهانه‌اي شد تا صديق تعريف بعد مدت‌ها دوري از اجراهاي زنده به‌ صحنه موسيقي بازگردد کنسرتي به بهانه زلزله زدگان کرمانشاه. شرح حال امروز موسيقي با گفته‌هايي از اين هنرمند را در ادامه مي‌خوانيد
. شما ازجمله هنرمنداني هستيد که هم در عرصه موسيقي آوازي فعاليت مي‌کنيد و هم موسيقي سازي؛ اما چرا بيشتر شما را به‌عنوان يک خواننده مي‌شناسند تا نوازنده و آهنگساز؟کاراصلي من خوانندگي است وبه هيچ وجه ادعايي در نوازندگي نداشته و ندارم اما مي‌توانم بگويم تمامي اين سال‌ها درتدوين و ساخت آثارم بشخصه و به‌طور مستقيم نقش و حضور فعال داشته‌ام؛ به‌غير از نخستين کارم با همکاري استاد محمد رضا لطفي- يعني آلبوم به ياد «طاهرزاده»- مابقي کارها از توليد، تدوين و مديريت آنها تحت نظارت خودم بوده است.
به دلايلي مايل نبودم لفظ آهنگساز را يدک بکشم، فقط گاهي به اين موضوع اشاره‌ اي کوتاه و گذرا داشته‌ام. اول اينکه در ايران ملودي‌پردازي و آهنگسازي توسط بعضي از خوانندگان احياناً خوش ذوق، متأسفانه موجب دل‌آزردگي و تکدر خاطر خطير برخي از آهنگسازان شده و مي‌شود. بنابراين براي آنکه چنين دلخوري‌هايي پيش نيايد ترجيحم براين بود به احترام همکاران عزيز آهنگساز به اين موارد اشاره‌اي نداشته باشم و ماجرا همچنان مسکوت بماند. به‌طورمثال قطعه معروف «ياران» ازآلبوم «شيدايي» با کلام زنده ياد فريدون مشيري «ازنگاه ياران به ياران ندا مي‌رسد…» را براساس يک ملودي قديمي کُردي و با بيان و کلامي نو و تازه، جسارتاً ساخته و پرداخته‌ام. اما دليل دوم من شايد برمي گردد به تواضع ومحافظه کاري تاريخي و غيرمنطقي بيش ازاندازه ما ايراني‌ها، چرا که باز و شايد براين باورم بوده‌ام کارچندان مهمي درحوزه آهنگسازي وبهتر است بگويم ملودي‌پردازي انجام نداده‌ام. حرفه اصلي من خوانندگي است اما به‌مانند اغلب خوانندگان ماضي و امروز که دستي برساز دارند سه تارکي مي‌نوازم و ذوقکي شايد در حوزه ملودي‌پردازي و به‌قول شما آهنگسازي. دريک جامعه سالم البته وبايد شناسنامه وميزان مسئوليت هراثر هنري و پديد آورندگان آن روشن و دقيق دراختيار مخاطب قرار بگيرد اما متأسفانه وجود قوانين نانوشته و دست‌وپاگير و محافظه‌کارانه سبب شده برخي از واقعيات پديد آمدن آثار هنري مغفول واقع بشود. اساساً خوانندگي نوعي آهنگسازي به‌شمار مي‌آيد و از آنجايي که آواز ايراني روي اشعار بزرگان عموماً توسط خواننده بايد ساخته شود خواننده درموسيقي جدي ايراني به تعبيري آهنگسازهم محسوب مي‌شود. درحقيقت آواز خواندن – نه خواندن تصنيف- به‌طور معمول با ملودي‌سازي خواننده شکل مي‌گيرد. يعني براساس دانش، تجربه و داشته‌هاي خواننده اشعار انتخاب و توسط خواننده ساخته، پرداخته و اجرا مي‌شود
.
بديهي است که پردازش، ساخت و پرداخت خواننده با ذوق و سليقه شعورمند پردازشي زيباتر و ماندگارترخواهد بود. يکي ازبهترين نمونه‌هاي برجسته و مثال زدني دراين مورد شادروان ابوالقاسم عارف قزويني، خواننده، شاعر، آهنگساز و ترانه سراي نامدار دوره مشروطه است که آثارش قريب به بعد از صد سال هنوزهم شنيدني و لذت بخش است وشاهد اجراهاي متعدد آثارش در دوره‌هاي مختلف بوده و هستيم. در دوره معاصر گاه و بي‌گاه برخي از آهنگسازان ديروز و امروز که نگاهشان بيشتر برگرفته و تحت تأثير ژانر آهنگسازي مغرب زمينيان است مطرح کرده‌اند که مثلاً آثار بزرگاني چون عارف و شيدا و رهروان آنها بيشتر از اينکه آهنگسازي به حساب بيايد حداکثر ملودي‌سازي تلقي مي‌شود. طرح و بحث راجع‌به اينگونه موارد آکادميک و بسياري مباحث از اين دست نيازمند جلسات مستمر و متعددي است که با مديريت دقيق و برنامه‌ريزي شده کوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت اينگونه مباحث را تحليل، نقد، بررسي و آناليز شود
. موسيقي‌هايي که با سليقه خواننده ساخته مي‌شود چه ميزان با معيار آهنگسازان همخواني دارد! به‌طورکلي آيا خواننده بايد مطابق معيارهاي آهنگساز پيش برود يا آهنگساز براساس سلايق خواننده کارتوليد مي‌کند. درگذشته اتاق فکر و صميميتي بين هنرمندان وجود داشت و کارها به‌صورت مجزا و با حضور خواننده يا آهنگساز و ترانه سرا ساخته مي‌شد.بهتراست ازخودم مثال بزنم. شايد اين سؤال در ذهن برخي از افراد وجود داشته باشد که چرا صديق تعريف نسبت به سالهاي گذشته گزيده کارتر واحياناً کم کارتر شده است! اگر به‌نظر کم کارتر شده‌ام به اين دليل است که متأسفانه همچنان گزيده کارهستم و آهنگ هاي مورد علاقه و مورد پسندم هم در مسير سليقه علايقم قرارنگرفته است. بسياري ازخوانندگان هم کم و بيش کارهاي در سطح بالاي هنري را مي‌خوانند و هم کارهاي معمولي وحتي زير معمولي اما من برعکس اين نگاه عمل کردم و گزيده کار بودم، اگر با اثري ارتباط روحي، رواني و عاطفي لازم برقرار نمي‌کردم و نکنم قطعاً نمي‌خوانده‌ام و نمي‌خوانم
. آيا بهترنبود تا به اين حد سختگيري نمي‌کرديد وآسان‌تر با اينگونه مسائل کنار مي‌آمديد شايد اگر نگاهتاً اينگونه نبود قطعاً آثار بيشتري از شما مي‌شنيديم؟امروز روز شايد خيلي‌ها با آن ديدگاه آرماني و حتي مي‌شود گفت رمانتيک آن دوران و طرز فکرنسل ما چندان موافق نباشند وشايد بايد صادقانه اقرارکنم پس اين همه سال بيش‌ از اندازه لازم درمورد انتخاب و اجراي کارها سختگير بوده‌ام، شايد مي‌بايست بخشي از کارهاي پيشنهادي از طرف آهنگسازان مختلف حتي اگر ارزش و اعتبار آثارآنها متوسط يا متوسط به بالا هم بوده‌اند ، مي‌پذيرفتم و مي‌خواندم چرا که هم باعث شهرت بيشتري مي‌شد و هم به لحاظ اقتصادي موقعيت بهتري مي‌توانستم داشته باشم و با کاروحرفه‌ام از موضع قدرتمندتري کنار مي‌آمدم. نسل جديد امروزديگربه مانند من فکرنمي کنند. براي روشن ترشدن موضوع بهتراست ازدنياي سينما مثالي بزنم. درسينماي جهان و حتي سينماي ايران بازيگراني حضورداشته و دارند که هم درفيلم‌هاي داراي ارزش هنري بالا ايفاي نقش کرده‌اند و هم فيلم‌هاي مردم پسند و معمولي به همين دليل اتفاقاً به اعتبارمعروفيت شان فيلم‌هاي بيشتري هم از هر دو ژانر به آنها پيشنهاد شده است.
ايده‌آل براي من درموسيقي و اساساً خلق هنري اين بوده است که تمام عوامل پديد آورنده يک اثر هنري اعم از آهنگساز، نوازنده، خواننده و شاعر از ارتباط عاطفي، روحي و رواني و معنوي هماهنگي با همديگر برخوردار باشند که خروجي اين اثر هنري مآلاً اثري يکدست و سرشار ازخلاقيت هنري خواهد بود ولي متأسفانه امروز روز به دلايل متعدد بسيار بسيار از اين گونه ايده‌آل‌ها دور شده‌ايم و بندرت با آثاري اين چنيني برمي‌خوريم. عموماً آثار توليده شده امروزي از يکدستي، پاکيزگي و عواطف لازم چندان برخوردار نيستند و بديهي است که اين آثار (البته اگراثر تلقي شود) ماندگار نخواهند بود و عمر چندان طولاني نخواهند داشت
.
نمونه مثال زدني وآرماني اين ايده آل همنشيني مثلث استادان بنان، خالقي و رهي معيري است. شکي نيست که زيبايي و استحکام آثار ماندگار اين بزرگان نشان از همدلي و همکاري مستمر و مشفقانه آنهاست و امروز ما شاهد آن هستيم که خروجي اين موأنست و همدلي به رغم گذشت سال‌ها هنوزهم که هنوز است زيبا و شنيدني است. اما ازآنجايي که امروز روزعموماً همه چيز تحت تأثير و انقياد مسائل اقتصادي و مادي است، که متأسفانه برهنرهم سايه انداخته است ديگر به مانند گذشته شاهد فضاهاي هنري و فرهنگي آنچناني نيستيم
. جداي ازفضاي اجتماعي يا مسائل اقتصادي رقابت‌هاي ناسالم هم در اين ارتباطات بي‌تأثير نبوده است و سبب شده امروز روز دست اندرکاران هنري هرکدام به راه خود بروند و درکنار هم به اتفاقات بزرگ هنري نينديشند. نمونه آن آثار فاخر آن زمان درگروه‌هاي عارف و شيدا است که امروزه کمتر نشاني ازآن دوران ديده مي‌شود.حسادت، کينه وعشق ازخصائل جدايي‌ناپذير بشري است و در درازناي زمان وجود داشته و دارد، کم وزيادش به اين بستگي دارد که اين آدميزاد خاکي در کجاي اين جهان ايستاده باشد. بي‌گمان در دوره‌هاي گذشته هم رقابت، حسادت و… وجود داشته اما شدت و حدت آن با تغيير جوامع و دوره‌هاي جديد بيشتر و بيشتر شده است، اساساً روزگارامروز، روزگار آرامي نيست. شهرت و ثروت بي‌تأثير نبوده و نقش بسياري دراين فعل و انفعالات بازي مي‌کند و از تبعات ناگزير و ناگريز زيست بشراست
.
استاد محمد رضا لطفي در سال ۶۴ از ايران رفتند و بعد از رفتن ايشان کانون فرهنگي و هنري چاووش بسته شد و اعضاي آن بعد‌ از سال‌ها فعاليت بالاجبار پراکنده شدند و هر کدام به گروه‌هايي پيوستند يا گروه‌هاي جديد تشکيل دادند يا از ايران رفتند و کانون چاووشي که به زحمت و عشق تشکيل شده بود و ازآن با چنگ و دندان مراقبت شد ولي دريغا که ازهم گسيخت
. پيش از اينها آقاي لطفي را استاد کامل خطاب کرده بوديد به‌نظر شما ويژگي يک استاد کامل چيست؟استاد لطفي ويژگي‌هاي برجسته بسياري داشت. او مدير مدبري بود و شخصيتي کاريزماتيک داشت. محمدرضا لطفي سرشار از دانش، بينش و يک نوازنده درجه يک و صاحب سبک بود. برموسيقي و تاريخ موسيقي احاطه داشت. او شاگرد بزرگاني بود که هر کدام حامل بخشي از يک فرهنگ بزرگ موسيقايي بودند. استاداني چون نورعلي خان برومند، عبدالله خان دوامي، علي اکبر خان شهنازي و… همچنين اتفاقات بسيار ديگري لطفي را به يک شخصيت برجسته و کاريزماتيک تبديل کرد، اين شخصيت بنيانگذار يک مرکز فرهنگي بزرگ به نام چاووش بود که گروه عارف و گروه شيدا را زير پوشش خود داشت و هنرمنداني که در اين گروه‌ها حضور داشتند اغلب دانش آموخته‌هاي با استعداد دانشکده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران بودند. استاد لطفي علاوه بر تسلط برتار، سه تار و بعد‌ها کمانچه با مقوله آوازهم بخوبي آشنا بودند. به‌عنوان نمونه آلبوم سه گاه _به ياد طاهرزاده- که خوانندگي آن را من به عهده داشته‌ام حاصل علم، تجربه و دانش موسيقايي ايشان در زمينه آوازبوده است
. «به ياد طاهر زاده» يا همان کار سه گاهي که اشاره کرديد به چاووش ۱۰ تغيير اسم داد اين انتخاب سليقه شما بود يا آقاي لطفي؟ «به ياد طاهر‌زاده» که به سبک، سياق، شيوه و مکتب اصفهان اجرا شده بود، ابتدا چاووش ۱۰ خوانده مي‌شد. اين کار ۷-۸ سال به علت دو قطعه چهار مضراب و رِنگ سنتي شش و هشت مجوز انتشار پيدا نکرد. چه کسي فکر مي‌کرد نهادهاي متولي موسيقي که تا به اين اندازه براي انتشارآثارموسيقايي فاخر سختگير بودند امروز روز حامي و مشوق کارهايي باشد که اين روزها شاهدشان هستيم
. کارهايي که درکانون چاووش توليد مي‌شد داراي چه ويژگي‌هايي بود؟اين آثارچون تحت پوشش ، نظارت و حمايت همان کانون توليد مي‌شد چاووش نام گرفت و البته به‌لحاظ محتوايي و اجرا، شناسنامه و امضاي کاملاً مشخصي داشت. کساني که اهل موسيقي هستند و آثار موسيقايي را دنبال مي‌کنند با آثار چاووش، شيدا و عارف بخوبي آشنا هستند. اين کانون يک صنف موسيقايي منسجم بود و با همت و تدبير آقايان لطفي، عليزاده و مشکاتيان شکل گرفت. اعضاي کانون براي حفظ و بقاي اين مرکز با مشکلات و کم‌وکسري‌هاي آن روزگار کنار مي‌آمدند و مسائل مالي دراين کانون چندان مطرح نبود. آن زمان روزگار به‌اين شکل در نيامده بود که دست اندرکاران مطرح بازارهنر از دولتي سرروزگار سوار برماشين‌هاي آخرين مدل و صاحب ويلاهاي آنچناني در شمال کشور باشند. در آن روزگار کسي به اين‌گونه تجملات و خدم و حشم فکر نمي‌کرد و تنها عشق و انگيزه بالا باعث و باني آن براي حيات، بقا و شکوفايي هنر و موسيقي بود
. آيا امروزه هنرجويان موسيقي با مکاتب موسيقي چون اصفهان، تبريز و تهران آشنايي دارند؟به‌نظرم استاد لطفي نخستين کسي بودند که به‌صورت منسجم اين مکاتب را مطرح کردند وشايد همه هنرمندان هم با اين گونه دسته ‌بندي‌هاي موسيقيايي موافق نباشند. طبق نظرآقاي لطفي اين مکتب‌ها براساس ويژگي‌هاي اقليمي، تاريخي و قومي به‌صورت مجزا ازهم تعريف و تبيين مي‌شوند. در درجه نخست اقليم‌ها و جغرافيايي است که اين نوع آوازها درآن شکل گرفته که البته نوع بيان شعر، چينش تحريرها، چيدمان سازها و نوع خوانش آن با هم تفاوت دارند. البته تفاوت اين مکاتب آنقدر ماهوي نيست که بگوييم واضح و مشخص است هرکدام از اينها با تحقيق و کنکاش قابل تشخيص هستند. به‌نظر مي‌رسد در حال حاضر کسي چندان به‌دنبال مکاتب موسيقي و تفاوت و تفکيک آنها نيست.
سبک و سياق شما در آموزش به هنرجويانتان برمبناي چه شيوه و روشي است؟رديف‌هاي استاد دوامي و در ادامه رديف‌هاي استاد طاهرزاده و همچنين روش و تکنيک چگونه درست خواندن را توأمان به‌طور موازي همراه با يادگيري و انتقال رديف آموزش مي‌دهم. البته کساني که در کلاس‌هاي آواز شرکت مي‌کنند عموماً دانش چنداني براي انتخاب سبک يا شيوه آوازي خاص ندارند، بيشتر بستگي به اين دارد که مثلاً در کلاس من حضور داشته باشند يا ديگرمدرسان آواز.
آيا همه مدرسان به مکاتب و شيوه‌هاي آموزشي آواز توجه و تسلط دارند؟نظارت خاص، دقيق و سختگيرانه اي برآموزشگاه‌هايي که مجوز رسمي از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دارند اعمال نمي‌شود، مي‌توان گفت اغلب صاحبان مجوزاين آموزشگاه‌ها صلاحيت کافي درمديريت واداره درست آموزشگاه‌ها ندارند. بسياري از صاحبان مجوزهاي اين آموزشگاه‌ها در قبال دريافت ماهانه‌اي، به‌صورت حق الامتيازمجوز، اين مجوز‌ها را در اختيار افراد کم صلاحيت و حتي بي‌صلاحيت اين به ظاهرآموزشگاه‌ها قرارداده‌اند. به‌ظاهر مديران اين آموزشگاه مدرساني ارزان قيمت در اختيار مي‌گيرند که بسياري از آنها صلاحيت کافي و وافي براي آموزش به نوباوگان عزيز کشور را ندارند. نتيجه و خروجي سر جمع اين‌گونه به‌ظاهر آموزشگاه‌ها و آموزش‌ها مي‌شود همين بلبشو و آشفته بازاري به‌ظاهر موسيقيايي کشور، حال شما پيدا کنيد پرتقال فروش را و معلمان و مدرسان آموزش رديف ميرزا عبدالله، آقا حسينقلي، طاهر‌زاده، دوامي، اقبال آذر، ني داوود، اديب خوانساري و… به اين ترتيب مي‌توان گفت که فاتحه چيزي به نام موسيقي اصيل و سنتي ايران رو به احتضار و مُوت را بايد خواند و عن قريب حلواي اين متوفي را مي‌بايست ميل بفرماييم.
البته شايد نسل جديد به مانند شما فکر نکنند و براين عقيده باشند که موسيقي ايراني زنده و پويا است. با اين تفاسير آيا تلاش کرده ايد درموسيقي آوازي به روز باشيد و با بازار روز موسيقي حرکت کنيد؟جسارتاً بايد بگويم توليد موسيقي هنري با توليد چلوکباب و فست فود بسيار بسيار متفاوت است. اگرهنرواقعي ازدرون هنرمند واقعي بجوشد ديگر کاري به سليقه و ذائقه مصرف‌کننده نبايد داشته باشد و بازجسارتاً اجازه بدهيد خودمان را گول نزنيم و واقع بينانه با اين مسأله برخورد کنيم. تعريف هنرواقعي با تعريف توليدات Entertainmenti (سرگرم کننده) زمين تا آسمان فاصله دارد. امروزه درصد بسياربالايي ازتوليدات انبوه موسيقي ازجمله توليدات شبه موسيقي سنتي وشبه موسيقي اصيل فقط و فقط و صرفاً کاربرد Entertainmenti و سرگرم‌کننده دارند که اشکالي هم برآن وارد نيست اما مشروط به اينکه طلبکارانه مدعي توليد آثار هنري موسيقيايي نباشيم
توليدات انبوه Entertainmenti (سرگرم کننده) در مغرب زمين هم بشدت رواج دارد اما جايگاهش براي توليد‌کننده و مديران آن و حتي مصرف‌کنندگان آن نسبت به موسيقي هنري بسيار مشخص و روشن است و توليدکنندگان اين گونه موسيقي‌هاي سرگرم‌کننده برعکس مدعيان اين بوم و بر مدعي توليد هنري ارزشمند موسيقيايي نيستند. به‌طورمثال در حال حاضر در اجراهاي موسيقي‌هاي هنري و جدي نمي‌توان تماشاچي انبوه، با سلايق و علايق مختلف و متعدد را در زير يک سقف يا فضاهاي وسيع به مدت چند هفته هرشب به آنجا کشانيد و براي آنها موسيقي‌هايي با اشعار بزرگاني چون فردوسي، حافظ، سعدي ومولانا را به شکل جدي و هنري اجرا کرد مگر اينکه سطح اجرايي آن اجرا‌ها را با لطايف الحيل حتي تا حد رضايت پايين‌ترين سلايق و علايق آنقدر پايين آوريم که به فروش مطلوب دست پيدا کنند. موسيقي که بايد براشعار اين بزرگان شعر وادب پياده شود مي‌بايست از ارزش و اعتبار بسيار بالايي برخوردارباشد که دراين صورت مخاطب به حداقل، تنزل پيدا خواهد کرد. دراين صورت بديهي است که نمي‌توانند فروش‌هاي ميلياري داشته باشند چرا که اساساً مخاطب موسيقي جدي بسيار بسيار انگشت شمار و اندک است. ناگفته نماند در اين باره سياست و شرايط اجتماعي و اقتصادي هم بي‌تأثير نبوده و به‌عمد با اين کارها سطح ذوق و سليقه مردم را پايين آورده‌اند؛ پر واضح است جامعه‌اي که سطح سليقه هنري و فرهنگي‌اش پايين باشد در همه زمينه‌ها و سطوح بي‌سليقگي و کم ذوقي موج مي‌زند.
با توجه به تجربه شما درزمينه سينما و ديگرهنرها و همچنين طبق اين گفته‌ها اين بي‌سليقگي و بي‌ذوقي تنها در موسيقي نمود دارد يا درحوزه سينما و ديگرهنرها هم معمول است؟بله. درهمه رشته‌هاي هنري و حتي در ورزش، اقتصاد و سياست هم اين بي‌سليقگي‌ها و کج سليقگي‌ها وجود دارد.سينماي ايران هم به مانند موسيقي مشکلات متعدد خودش را داشته و دارد. امروزه روز يک تعداد دلال و صرفاً سودجو سکان اين عرصه را به‌دست گرفته‌اند و مافياي عريض و طويلي به وجود آورده‌اند و اين مافيا به صورت‌هاي مرئي و نامرئي همه جا و به همه چيز چنگ انداخته‌اند. برنامه‌گذاران گرامي و ارجمند سرسوزني از موسيقي و ديگرهنرها سررشته‌اي ندارند اما درخريد و فروش آدم‌ها و تخريب باقي‌مانده‌هاي اندک اين هنر مظلوم کمرهمت بسته‌اند. اين شرايط بهبود نخواهد يافت و ما همچنان دوره مي‌کنيم شب را و روز را هنوز را و چشم به راهيم که شايد وقتي ديگر ققنوسي از دل خاکستر سر برون آورد.
شما خود را از شاگردان دو استاد بزرگ در دو رشته موسيقي و تئاتر«محمد رضا لطفي و بهرام بيضايي» مي‌دانيد. متأسفانه نسل امروز چنين شانس‌هايي نداشته و ندارند.شايد وقتي ديگر جامعه ما استاداني همتراز و هم‌اندازه اين بزرگان را به خود ببيند اما چندان هم نمي‌توان اميدواربود. به شهادت تاريخ در کشور ما در رشته‌هاي مختلف استعدادهاي بي‌شماري وجود دارد البته استعداد به تنهايي لازم است، ولي کافي نيست.
آيا موسيقي آوازي ما تاريخ مصرف پيدا کرده است؟بله. صددرصد درواقع نابود شده است. اکثريت قريب به اتفاق خوانندگان امروز تصنيف خوان هستند نه آوازه خوان؛ مردم ديگر چندان علاقه‌اي به شنيدن آواز ندارند.کساني خواهان شنيدن آوازهستند که از فرهنگ شنيداري بالايي برخوردارباشند. بخش ديگر اين علاقه‌مندي دروني است و به شخصيت و منش افراد برمي گردد و بايد به درک بالا و لازمي ازمسائل فرهنگي رسيده باشند.پروسه ۵۰-۶۰سال گذشته در موسيقي آوازي آرام آرام کمرنگ شده است و رو به نابودي است.
جدا ازگزيده کار بودن در آهنگسازي در بحث ترانه و شعر حساسيت خاصي در آثار شما به چشم مي‌خورد نمونه آن آلبوم «عارف شيدا» است که به درک بالايي از کلام در موسيقي اشاره کرده ايد؛ چيزي که امروزه کمتر به چشم مي‌خورد.متأسفانه شعر و ترانه هم اوضاع چندان مناسبي ندارد. اشعار فاخر و زيباي بسياري وجود دارد اما بايد قادر باشيم بيان موسيقايي را در بهترين و مناسب‌ترين شکل بيان کنيم. رشته تحصيلي من تئاتر و سينما است و با کتاب و مطالعه بيگانه نيستم. به‌طور مثال از يک سو شاگرد استاد بيضايي در حوزه تئاتر بودم و از سوي ديگر با آموزش‌هاي استاد هوشنگ گلشيري و با ادبيات غرب و شرق آشنا شدم اما اکنون زمانه تغيير کرده و امروزه ديگر اين امکان وجود ندارد. شانس ديگرمن آشنايي با زنده يادان فريدون مشيري و سيمين بهبهاني بود. در حقيقت خانم بهبهاني مادر معنوي من بودند و در مکتب ادب و هنر ايشان با بسياري از هنرمندان و اديبان بزرگ بيشترآشنا شدم. ناگفته نماند ازديگر پارامترهاي انتخاب شعر، شناخت محتوا و زيباشناسي آن است که مي‌بايست مورد توجه قرارداد. خلق هنري صرفاً بيان حرف‌هاي بزرگ نيست بلکه چگونه بيان کردن آنها اهميت دارد.
برگزاري کنسرت به بهانه زلزله زدگان کرمانشاه با عنوان «همياري و همدلي با کودکان زلزله» سبب شده بعد از مدت‌ها به عرصه اجراي موسيقي برگرديد، چه برنامه اي در اين باره و ديگر فعاليت هايتان خواهيد داشت.اگرتوافق‌هاي جاري با تهيه‌کننده‌ها يا برگزار‌کنندگان به سامان برسد قراراست تور کنسرت هايم در ديگر شهرهاي ايران ادامه پيدا کند. به غير از برنامه کنسرت‌ها دو آلبوم موسيقي هم آماده انتشار دارم که منتظر سروسامان يافتن احتمالي بازار نشر موسيقي هستم، تا ببينيم چه پيش خواهد آمد. از انتشار اين آثار هيچ حمايتي از هيچ جانبي صورت نمي‌گيرد. متأسفانه درحال حاضر مردم به اصل آلبوم‌هاي انتشار يافته روي خوش نشان نمي‌دهند اما با اشتياق و از سر مهرباني و علاقه به پديد آورندگان اين آثار، آن را براحتي و با وجدان آسوده دانلود مي‌کنند.
حرف آخر…اميدي به آينده غم انگيزِموسيقي ايران ندارم.


خبرگزاری آريا – گلبانگ امسال هم بوي بهار مي دهد


گلبانگ امسال هم بوي بهار مي دهد

خبرگزاري آريا – برنامه قديمي و پر طرفدار گلبانگ امسال نيز همچون سال هاي گذشته به فعاليت خود ادامه خواهد داد.
به گزارش خبرگزاري آريا از شبکه راديويي ايران، ندا حاجي اسماعيلي تهيه کننده اين برنامه ضمن بيان مطالب فوق افزود: اميدواريم امسال بتوانيم پاسخگوي طيف بيشتري از مخاطبان راديو ايران باشيم، اين برنامه در سال جديد با هدف افزايش تعداد مخاطبان به روي آنتن خواهد رفت.
گلبانگ برنامه موسيقي محوري است که سالهاست با اجراي مريم نشيبا روي آنتن راديو ايران مي رود و پاسخگوي نياز مخاطبان در زمينه موسيقي مي باشد.
اين برنامه هر روز راس ساعت ۳ بعد از ظهر از راديو ايران پخش مي شود.
علاقه مندان جهت درخواست موسيقي هاي مورد علاقه خود مي توانند از طريق پيامک ۳۰۰۰۰۹۰۰و شماره تلفن ۲۲۱۶۸۰۱۳ با اين برنامه در ارتباط باشند.


خبرگزاری آريا – اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!


اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!

خبرگزاري آريا – خبرگزاري مهر – شراره داودي: در اتاق‌ها که باز مي‌شود، بوي کاغذهاي کهنه و کاهي‌ست که توي صورتمان مي‌خورد. اتاق‌هايي ساکت که بيشتر ترغيب‌مان مي‌کند در ميان قفسه کتاب‌ها راه برويم، قدم از قدم که برمي‌داريم درست مانند اين است که در ميان تاريخ راه مي‌رويم و هرکدام از آن کاغذها حرفي متفاوت براي گفتن دارند. اتاق‌هايي با قفسه‌هاي بلند و پر از کتاب که هر کدام نشاني از تاريخ را بر خود دارند؛ اينجا قفسه کتاب‌ها آنقدر بلند است که هرکدام نردباني براي رسيدن به رديف آخر مي‌خواهند. اينجا کتاب‌ها از دل تاريخ بيرون آمده‌اند، از دست‌نوشته‌هاي قرن‌هاي ۵ و ۶ تا نسخه‌هاي چاپي قرن‌هاي ۱۶ و ۱۷٫ اينجا از مغازه‌هاي لوکس‌فروشي هم خطرناک‌تر است که اگر يکي از اين کتاب‌هاي قديمي آسيب ببيند، با هيچ پولي نمي‌توان آن را جبران کرد.
اينجا حال و هواي همه‌چيز در نام‌ها و کاغذهاي کتاب خلاصه مي‌شود، اينجا کتابخانه است؛ کتابخانه دانشگاه تهران.
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
تالار ايران‌شناسي
کتابخانه مرکزي و مرکز اسناد دانشگاه تهران از بخش‌ها و تالارهاي مختلفي تشکيل شده که شايد يکي از بخش‌هاي جذاب و متفاوت آن «رشيدالدين فضاالله همداني» يا تالار ايران‌شناسي باشد. جايي که به گفته مسئولان آن در حدود ۳۰ هزار کتاب که در ارتباط با ايران هستند، گردآوري شده؛ کتاب‌هايي درباره اشخاص، جغرافيا، زبان، فرهنگ، معماري و قوم‌هاي ايراني بوده. در اين تالار کتاب‌هايي که به زبان‌هاي ديگر درباره ايران نوشته شده‌اند را نيز مي‌توان پيدا کرد.
کتاب‌هايي اين تالار را کسي نمي‌تواند از کتاب‌خانه خارج کند و هر کسي که بخواهد از آن‌ها استفاده کند، بايد به تالار سر بزند و روي ميزهاي همانجا بنشيند. تالار ايرانشناسي پر از تابلوهاي عکسي از نام‌آشناهاي فرهنگ و ادب کشور است. از پروين اعتصامي، ايرج افشار، محمدتقي بهار تا کمال‌الملک و محمدعلي مدرس تبريزي را مي‌توان روي ديوارها ديد.
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
کتاب اهدا کنيم
قبل از ورود به تالار کتاب‌هاي نفيس چشم‌مان به راهرويي پر از کتاب‌هاي دسته‌بندي شده مي‌افتد. دو طرف راهرو پر از دسته‌هاي ۵ يا ۶ تايي از کتابهايي است که با طناب بسته شده‌اند و جواب سوال مان که اين‌ها چرا اينجا هستند، اين است که «کتاب‌ها قبل از اينکه در به بخش‌هاي مختلف کتابخانه بروند، اينجا تفکيک مي‌شوند و حالا هم به اين دليل زياد هستند که دو نفر کتاب‌هاي‌شان را به کتاب‌خانه اهدا کرده‌اند و حالا بايد بررسي شوند و به قسمت‌هاي مربوطه بروند.»
تعداد کتاب‌ها زياد هستند و در ميان آن‌ها نسخه‌هايي ديده مي‌شوند که احتمال مي‌رود چند نسخه از آن‌ها در همين کتابخانه دانشگاه تهران موجود باشد، خيلي از کتابخانه‌هايي که در شهرستان هستند و بودجه براي خريد کتاب‌هاي جديد ندارند، بخشيده مي‌شوند. قسمتي که اين بررسي‌ها اتفاق مي‌افتد را فراهم‌آوري مي‌گويند.
البته هرکسي مي‌تواند به اين کتابخانه کتاب اهدا کند و خيلي از دانشجوها هستند که کتاب‌هاي‌شان را به کتابخانه مي‌دهند. در مواردي اتفاق مي‌افتد که که همه کتاب‌هاي يک مجموعه را به کتابخانه مي‌دهند و حتي ممکن است همان کتاب‌ها را هم داشته باشند، اما خيلي اتفاق مي‌افتد که نسخه‌هاي کميابي از يک کتاب در اختيار کتابخانه قرار مي‌گيرد که براي نسخه دوم آن‌ها را در کتابخانه نگه مي‌دارند.
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
تالار نفيس
نسخه‌هاي خطي و کلا نسخه‌هاي خاص را در اين تالار مي‌توان پيدا کرد. کتاب‌ها اصلا بيرون نمي‌روند ولي مي‌توانند بازديد کنند. کتاب‌هايي که خيلي خاص هستند و حتي با يک‌بار ورق زدن ممکن است از بين بروند را نسخه اينترنتي کرده‌اند و در اختيار کساني‌که لازم دارند قرار مي‌دهند.
قديمي‌ترين کتاب چاپي «تحليل اصول اقليدس» از خواجه نصيرالدين طوسي که سال ۱۵۹۷ميلادي در رُم منتشر شده است. قديمي‌ترين نسخه خطي که در کتابخانه دانشگاه تهران مي‌توان پيدا کرد مربوط به قرن ۵ قمري است. اين نسخه‌ها هم از نوع خريداري شده هستند و هم اينکه به کتابخانه اهدا شده‌اند. کتاب‌هاي چاپي قديمي را در قفسههاي شيشه‌اي ايستاده مي‌توان ديد. کتابچه‌هاي کوچک‌تري که همان دفترچه‌هاي قديمي است.
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
طبقه دوم و تالارهاي کتابخواني
کتابخانه دانشگاه ۱۰ طبقه است. طبقه سوم مخزن کتاب‌هاست. تالار ابوريحان بيروني يا تالار ادبيات و علوم انساني از تالارهاي خيلي ساکت کتابخانه بود، سالن پر از دانشجوها و اعضايي بود که براي مطالعه نشسته بودند و حضور ما در آن سکوت ترسناک کمي عجيب به نظر مي‌رسيد! اما نکته جالبي که درباره افرادي که در سالن نشسته بودند، وجود داشت، اين بود که تقريبا ۹۰ درصد از آن‌هايي که در سالن مطالعه و در سکوت نشسته بودند با لپ‌تاپ‌هاي خودشان کار مي‌کردند و کتابي در دستشان نبود!
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
ساختماني منحصربفرد براي کتاب
محمّدمهدي خسرويان که خودش دانشگاه تهراني است و سال ۷۵ در دانشگاه و رشته ادبيات فارسي قبول مي‌شود، از مشتري‌هاي پر و پا قرص کتابخانه بوده است و حالا معاون اداري- مالي کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران است. ما مهمان او شده‌ايم تا براي‌مان از حال و روز اين کتابخانه مهم دانشگاهي کشور بگويد:
«کتابخانه مرکزي و مرکز اسناد دانشگاه تهران بزرگترين و غني‌ترين کتابخانه دانشگاهي در ايران است که دانشجويان دانشگاه تهران، علوم پزشکي و دانشجويان ديگر دانشگاه‌ها و محققان و پژوهشگران از سراسر کشور از امکانات آن استفاده مي‌کنند.
اين کتابخانه اول مهر ۱۳۵۰ توسط استاد مرحوم ايرج افشار که اولين رئيس کتابخانه هم بود و ۱۴ سال رياست کرده بود، تاسيس و افتتاح مي‌شود. البته کلنگ‌زني ساختمان کتابخانه مرکزي سال ۱۳۴۳ شروع مي‌شود و هفت سال ساخت آن زمان مي‌برد. معمار اصلي ساختمان کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران آندره گدار معمار صاحب نام و سرشناس فرانسوي است.
معماري و ساختمان اين کتابخانه در زمان خودش بسيار خاص و پيشرو بوده، پيش‌بيني سالن هاي مطالعه ، سيستم اطفاي حريق براي مخازن، پيش بيني مخازن کتابها و …، که در آن زمان در کمتر ساختماني اين پيش بيني ها وجود داشته است. همچنين اين ساختمان از نظر معماري و استحکام سازه نيز بينظير بوده است. نکته جالب توجه درباره کتابخانه اين است که مديراني که رياست کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران را بر عهده داشتند بيشتر از رشته ادبيات و علوم انساني بوده‌اند.
بايد بگويم که بيش از ۱۷ هزار نسخه خطي در اين کتابخانه نگهداري مي‌شود. از سال ۱۳۴۹ تمامي نسخه‌هاي خطي که در دانشگاه تهران بود و در دانشکده‌هاي ديگر نگهداري مي‌شده، به ساختمان مرکزي کتابخانه مي‌آيد تا شرايط نگهداري آن‌ها يکسان باشد. البته نگراني از وارد شدن آسيب به اين نسخ وجود دارد. و شايد بتوان گفت يکي از ضعف‌هاي کتابخانه مرکزي در حال حاضر اين است که براي نگهداري از نسخ خطي و پايش شرايط محيطي از نظر سرما و گرما شرايط مطلوب و خوبي را نداريم. ۵۵ هزار نفر عضو ثبت شده داريم که همين رقم در ميان کتابخانه‌هاي دانشگاهي رقم بسيار بزرگي است. عضويت آزاد هم داريم و اعضاي آزادي که خارج از دانشگاه هستند نيز با در نظر گرفتن شرايطي و پرداخت حق عضويت مختصري مي‌توانند از امکانات و منابع کتابخانه استفاده کنند، چون در برخي موارد کتاب‌ها و منابعي در اختيار ماست که حتي کتابخانه ملي هم اين منابع را ندارد.»
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
گنجينه خطي ارزشمند و منحصربفردي داريم
«چند نسخه خطي مهم و منحصر بفرد در اين مجموعه داريم، نسخه ارزشمند خمسه نظامي، نمونه منحصر بفردي از شاهنامه فردوسي، نسخه خطي ونديداد، نسخه خطي ذخيره خوارزمشاهي، مسالک و ممالک و يک نسخه ارزشمند هم درباره توپ سازي و نحوه ساخت ابزار الات جنگي هم داريم، که برخي از اينها ثبت حافظه جهاني هم شده‌اند. در اين ميان قديمي‌ترين نسخه خطي موجود در اين کتابخانه با نام مجمل اللغه از ابوالحسين احمدبن فارس رازي قزويني معروف به ابن فارس است که سال کتابت نسخه موجود به ۴۷۹ قمري برمي‌گردد.
همچنين آقاي ايرج افشار به همراه استاد مهدوي ارزياب نسخ خطي کتابخانه دانشگاه تهران بودند و اگر دانشگاه مي‌خواست براي خريد يک نسخه خطي اقدام و هزينه کند، ما حتما مي بايست تائيد آقاي افشار و مهدوي را مي‌گرفتيم.
يکي از اتفاق‌هاي خوبي که در زمان رياست ايشان افتاد، پيگيري انتقال چهار هزار ميکروفيلم از نسخ خطي موجود در کتابخانه هاي ترکيه به ايران بود. آقاي مجتبي مينوي از سوي کتابخانه مرکزي دانشگاه مامور مي شود تا به ترکيه برود و با سختي و مشقات بسيار اين تعداد از ميکروفيلمهاي ارزشمند را که هيچ نسخه ديگري از آن ها در کشور نبوده است را به کتابخانه مرکزي دانشگاه مي آورد و گنجينه نسخ خطي کتابخانه را پربارتر و غني تر مي سازد.»
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
شب‌هاي امتحان سرمان شلوغ مي‌شود
«حجم مراجعين به کتابخانه مرکزي خيلي زياد است. دانشجويان دانشگاه تهران، علوم پزشکي، محققان و پژوهشگران آزاد و اعضاي هيات علمي و کارکنان دانشگاه و غيره… به هر حال اين کتابخانه براي همان تعداد دانشجوي آن سال‌ها ساخته شده بود. با اينکه امروز هم ما پاسخگوي نياز دانشجويان هستيم، مخصوصا در فصل امتحانات که يکي از زمان‌هاي شلوغ استفاده از کتابخانه است. در ماه‌هاي آخر سال هم امتحان‌هاي آمادگي کنکور ارشد و دکتري را داريم که خودش دليلي براي شلوغي کتابخانه است.»
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
آتش‌سوزي؛ بزرگترين دغدغه و نگراني ما
«بعد از آتش سوزي در دانشکده حقوق دانشگاه تهران ما هم نگراني زيادي از اين موضوع پيدا کرديم. متاسفانه ساختمان کتابخانه مرکزي و مرکز اسناد امروزه نه سيستم اطفاي حريق و نه حتي اعلام حريق دارد که با توجه به شرايط کتابخانه و وجود منابع ارزشمند و منحصر بفرد در اين کتابخانه، اين موضوع خيلي حياتي و مهم است و به نظر مي‌رسد بايد مديران و مسئولان دانشگاه نگاه خاص و ويژه اي به مجموعه ما داشته باشند تا بتوانيم با کمک و همراهي آنها برخي از مسائل و مشکلات موجود در کتابخانه را برطرف کنيم.»
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
تيراژ پايين کتاب گريبان کتابخانه‌ها را مي‌گيرد
«کتابخانه منبع درآمد آنچناني ندارد و ما بيشتر سرويس‌دهنده به دانشجو هستيم. با اين‌حال ما جزو کتابخانه‌هاي شاخص در کشور هستيم. يکي از ملاک‌هاي ارزيابي کتابخانه‌هاي معتبر در جهان تعداد نسخه‌هاي خطي آن‌هاست. از همين رو کتابخانه دانشگاه تهران با در اختيار داشتن ۱۷ هزار نسخه خطي در رده چهارم يا پنجم کتابخانه‌هاي کشور قرار مي‌گيرد. گنجينه‌ ارزشمند و منحصربفردي که ما داريم شايد با هيچ رقم ريالي و مادي قابل محاسبه و ارزش گذاري نباشد، و نسخه‌هايي داريم که واقعا نمي‌توان روي آن قيمت گذاشت.
متاسفانه شرايط بودجه و اعتبارات مالي به شکلي است که ما حتي نمي‌توانيم براي خريد کتاب‌هاي جديد بازار نشر هزينه کنيم. طبق قانون واسپاري وزارت ارشاد قانوني وجود دارد که همه ناشراني که کتاب‌هايي بالاي دو هزار نسخه تيراژ در سطح کشور دارند، حتما مي بايست يک نسخه از آن کتاب را به کتابخانه مرکزي بدهند، اما مشکلي که امروزه با آن مواجه هستيم اين است که با توجه به شرايط اقتصادي کشور، تيراژ کتاب‌ها به کمتر از ۱۰۰ نسخه هم رسيده است!»
اينجا بوي خوش کتاب مي‌پيچد!
اهدا کننده‌هاي مهم به کتابخانه دانشگاه تهران
«در همه اين سال‌ها افراد مختلفي به کتابخانه مرکزي و مرکز اسناد کتاب اهدا کرده‌اند که مي‌توان به نام‌هاي سيد محمد مشکوه، حسنعلي غفاري، يحيي مهدوي، خاندان سعيد نفيسي، خاندان شيخ علي اردکاني، سيدمحمدعلي جمالزاده، ناصر کاتوزيان، حافظ فرمانفرمائيان، منوچهر اقبال، آيت الله محمدي گيلاني، غلامرضا علي بابايي و رجبعلي لعل خمسه اشاره کرد. البته دولت‌هاي زيادي هم کتاب‌هايي را به اين کتابخانه اهدا کرده‌اند که ازآن جمله مي‌توان به دولت پادشاهي هند، جمهوري سوسياليستي لهستان وقت، امپراتوري ژاپن، اتحاد جماهير شوروي وقت، دانشگاه اسکندريه مصر و دانشگاه کابل افغانستان اشاره کرد.»
اهداي کتاب را ياد بگيريم
«متاسفانه در کشور ما بحث فرهنگ‌سازي اهداي کتاب اتفاق نيفتاده و در مواردي بعد از اينکه فردي از دنيا مي‌رود، وارث کتاب‌هاي او را در ميدان انقلاب به چوب حراج مي‌زند و با مبالغ خيلي پايين مي‌فروشد و حتي در مورادي اين کتاب‌ها بصورت کيلويي به فروش مي‌رسد! در صورتيکه در برخي موارد ميان آن‌ها گنجينه‌هايي يافت مي‌شود که حتي در کتابخانه ملي هم نسخه‌اي از آن‌ها يافت نمي‌شود.» من از همينجا از تمامي مردم عزيز مي خواهم کتابها و مجموعه هايي که در منزل بلااستفاده است را به مجموعه کتابخانه مرکزي و مرکز اسناد دانشگاه تهران هديه کنند تا شرايط استفاده از اين کتابها و منابع براي دانشجويان دانشگاه تهران و همچنين ساير محققين و پژوهشگران از سراسر کشور بيش از پيش فراهم گردد.